“Nog twee weken.”
Ik hoor die zin ontzettend vaak in de praktijk.
“Nog even die deadline halen.” “Nog één drukke week.” “Nog even de kinderen naar school en dan wordt het rustiger.” Of misschien wel de meest gehoorde: “Nog twee weken en dan ga ik op vakantie.”
Ik snap dat. Echt. Vakantie voelt als een eindpunt. Eindelijk even geen afspraken, geen wekker, geen werktelefoon en geen eindeloze to-dolijst. We kijken er maanden naar uit en vertellen onszelf dat we dan eindelijk weer kunnen opladen.
Alleen zit daar een gevaarlijke gedachte achter.
Alsof ons lichaam een agenda heeft en netjes wacht tot er eindelijk een vrije week ingepland staat.
Dat doet het alleen niet.
Je lichaam weet niet dat jij over veertien dagen op een strand in Italië ligt of een wandeling maakt in de Dolomieten. Het reageert op wat je vandaag vraagt. Op hoeveel spanning er vandaag in je systeem zit. Op hoeveel rust je vandaag neemt. Op hoe je vandaag ademt, beweegt, slaapt en herstelt.
Een lichaam leeft niet in de toekomst.
We zijn kampioen geworden in herstel uitstellen
Wat mij opvalt, is dat we herstel bijna altijd uitstellen.
Na deze deadline…
Na de vakantie….
Na de verhuizing….
Na de zomervakantie….
Na de feestdagen….
Na…
Er is altijd wel een volgende mijlpaal waar we naartoe leven. Ondertussen blijven we doorgaan, omdat we geloven dat de rust vanzelf komt zodra we daar eenmaal zijn.
Alleen komt die rust verrassend vaak niet.
Na de vakantie ligt de was er nog steeds. De koelkast moet weer gevuld worden. De mailbox puilt uit. Het werk wacht. De kinderen zijn nog twee weken thuis of moeten juist weer naar school. Voor je het weet zit je weer precies in hetzelfde ritme als vóór je vakantie.
En dan begint het aftellen opnieuw.
Nog even volhouden.
Waarom zoveel mensen juist op vakantie ziek worden
Misschien herken je het wel.
Je hebt maanden uitgekeken naar die eerste vakantiedag. Eindelijk hoef je niets. De koffers zijn uitgepakt, je bestelt een kop koffie op het terras en de volgende ochtend word je wakker met keelpijn, hoofdpijn of een flinke verkoudheid.
Veel mensen zeggen dan lachend: “Dat heb ik altijd. Ik word standaard ziek op vakantie.”
Eigenlijk is dat helemaal niet zo gek.
Tijdens drukke periodes maakt je lichaam onder andere stresshormonen aan die ervoor zorgen dat je blijft functioneren. Ze helpen je om scherp te blijven, nog even door te zetten en de eindstreep te halen. Dat mechanisme is ontzettend slim, zolang het tijdelijk is.
Wanneer die spanning eindelijk wegvalt, krijgt je zenuwstelsel de kans om een andere stand op te zoeken. Juist op dat moment merk je soms pas hoeveel energie het al die tijd heeft gekost om alles draaiende te houden. Dit wordt ook wel de let-down response genoemd: een verschijnsel waarbij mensen zich juist ziek of uitgeput voelen zodra de langdurige spanning afneemt.
Je wordt dus niet ziek dóór de vakantie, je lichaam krijgt eindelijk de ruimte om te laten zien hoe moe het eigenlijk al was.
En de vakantie is soms al voorbij voordat hij voorbij is
Het tegenovergestelde zie ik net zo vaak.
De vakantie duurt officieel nog een paar dagen, maar in je hoofd ben je alweer thuis. Je denkt aan maandag. Aan de stapel e-mails. Aan de koffers die nog uitgepakt moeten worden. Aan de boodschappen, de was en alles wat weer op gang moet komen.
Je lichaam reageert niet op de datum in je agenda. Het reageert op de spanning die jij op dat moment ervaart.
Daardoor zie je regelmatig dat mensen zich aan het einde van hun vakantie alweer minder ontspannen voelen dan een paar dagen daarvoor. Ja de vakantie was fijn, maar hun systeem bereidt zich onbewust alweer voor op alles wat eraan komt.
Het lichaam schreeuwt zelden als eerste
Mensen vertellen mij weleens dat hun lichaam hen ineens in de steek liet. Dat ze van de ene op de andere dag volledig vastliepen.
Ik geloof eigenlijk niet zo in dat woord ‘ineens’.
Meestal zijn er al veel eerder signalen geweest. Je herstelt niet meer zoals vroeger na een drukke dag. Je hebt steeds iets meer koffie nodig om op gang te komen. Je slaapt wel, maar wordt niet uitgerust wakker. Je merkt dat je sneller geïrriteerd bent of dat sporten je meer energie kost dan oplevert. Misschien zit je ademhaling ongemerkt wat hoger of voel je je voortdurend een beetje gehaast, zelfs als daar geen directe aanleiding voor is.
Dat lijken losse klachten, maar vaak vormen ze samen een patroon. Een lichaam probeert je namelijk niet dwars te zitten. Het probeert zich aan te passen aan de omstandigheden waarin jij leeft. Alleen heeft ieder systeem zijn grenzen.
Het lichaam begint daarom bijna altijd met fluisteren. Pas wanneer dat fluisteren maanden of soms zelfs jaren wordt genegeerd, is het genoodzaakt om harder te gaan praten.
De oplossing is niet nóg drie weken vakantie
Begrijp me niet verkeerd.
Ik gun iedereen vakantie. Ik kijk er zelf ook naar uit.
Maar als jouw lichaam alleen nog mag herstellen tijdens drie weken vakantie in de zomer, dan is dat misschien wel een teken dat er iets niet klopt.
Herstel hoort geen jaarlijkse gebeurtenis te zijn. Het hoort onderdeel te zijn van je gewone week. Dat betekent niet dat je iedere middag twee uur op een yogamat hoeft te liggen of elke dag moet mediteren. Het betekent wel dat je zenuwstelsel regelmatig moet ervaren dat het veilig is om even uit die constante stand van alertheid te komen.
Dat kan een wandeling zijn zonder telefoon. Een lunch waarbij je niet achter je laptop zit. Een paar minuten bewust ademhalen voordat je de auto uitstapt. Een avond waarop je niet nóg iets van jezelf hoeft.
Kleine momenten misschien.
Maar juist die momenten vertellen je lichaam dat het niet voortdurend hoeft te overleven.
Misschien is dit de belangrijkste vraag
De vraag is misschien niet wanneer het eindelijk rustiger wordt.
Want als we eerlijk zijn, wordt het leven zelden vanzelf rustiger. Er komt altijd wel weer een nieuwe deadline, een volgende afspraak of een andere periode waarin je denkt dat je nog even moet volhouden.
De echte vraag is daarom veel interessanter.
Ben jij bereid om nu al naar je lichaam te luisteren, of wacht je tot het geen andere keuze meer heeft dan je stil te zetten?
Want een lichaam dat schreeuwt, heeft meestal al heel lang geprobeerd om gehoord te worden.
En misschien is dat wel het mooiste wat ons lichaam doet.
Het begint niet met schreeuwen.
Het begint met fluisteren.
De kunst is om al te luisteren voordat het zover komt.
