Soms heb je helemaal niemand nodig die jouw probleem voor je oplost. Je hebt iemand nodig die een stukje met je meeloopt.
Dat verschil vind ik belangrijk.
Want hulp vragen wordt soms bijna gezien als het tegenovergestelde van zelfstandig zijn. Alsof je de verantwoordelijkheid voor jezelf uit handen geeft zodra je iemand inschakelt. Terwijl je ook samen ergens aan kunt werken zonder dat een ander het van je overneemt.
Dat zag ik onlangs heel mooi tijdens een Breathe to Release-avond met acht mensen. Iedereen deed zijn eigen oefeningen, voelde zijn eigen lichaam en had zijn eigen ervaring. Niemand kon dat voor een ander doen. Maar doordat we het samen deden, ontstond er wel iets wat thuis in je eentje moeilijker te creëren is.
Acht mensen ademen anders dan één
Natuurlijk kan ik iemand individueel ontzettend veel leren over ademhaling. Ik kan uitleggen wat koolzuurgas doet, waarom het middenrif belangrijk is, wat er mechanisch gebeurt in de ribbenkast en waarom je adempatroon verandert wanneer je onder druk staat. Individuele begeleiding heeft bovendien een belangrijke plek, juist omdat je veel specifieker kunt kijken naar wat er bij één persoon gebeurt.
Maar zet acht mensen samen in een ruimte en er ontstaat iets wat ik niet uit een PowerPoint kan halen. Iemand merkt bijvoorbeeld op dat hij zijn adem voortdurend inhoudt en iemand anders reageert dat hij precies hetzelfde doet. Een oefening blijkt voor de één heel gemakkelijk en voor de ander verrassend lastig. Soms wordt er gelachen omdat iets totaal anders uitpakt dan verwacht. En soms zegt iemand iets waarvan je aan de gezichten van de anderen meteen kunt zien dat het binnenkomt.
Dan gebeurt er iets belangrijks. Iets wat thuis misschien voelt als: waarom kan ik dit niet? Of: er klopt blijkbaar iets niet aan mij, blijkt ineens helemaal niet zo uitzonderlijk te zijn. Je ziet dat andere mensen ook zoeken, spanning vasthouden, moeite hebben met ontspannen of niet direct voelen wat er in hun lichaam gebeurt.
Die herkenning lost het probleem niet voor je op, maar kan wel een enorme lading weghalen.
Weten is iets anders dan ervaren
We praten bij gezondheid ontzettend veel over kennis. We willen weten wat gezond eten is, hoeveel we moeten bewegen, hoe slaap werkt, wat stress met ons lichaam doet en welke ademhalingsoefening we moeten uitvoeren om rustiger te worden. En kennis is belangrijk. Ik besteed er zelf niet voor niets zoveel tijd aan.
Maar weten is niet hetzelfde als ervaren.
Je kunt honderd keer lezen dat je niet de enige bent die moeite heeft met ontspannen. Dat is iets anders dan naast iemand zitten die hardop zegt dat hij eigenlijk helemaal niet goed weet hoe ontspanning voelt. Je kunt precies begrijpen dat stress invloed heeft op je ademhaling, maar dat is iets anders dan tijdens een oefening ineens merken hoeveel spanning je ongemerkt in je buik, kaak of schouders vasthoudt.
Hetzelfde zie ik in individuele begeleiding. Je kunt heel veel over jezelf weten en toch blijven vastlopen in hetzelfde patroon. Soms zit je simpelweg te dicht op je eigen situatie om nog te zien waar het wringt. Dan kan het helpen wanneer iemand naast je staat die vragen stelt, verbanden legt en af en toe iets ziet wat jij zelf niet meer ziet.
Je lichaam heeft niet altijd meer kennis nodig
Dat is eigenlijk ook hoe ik naar begeleiding kijk. Natuurlijk geef ik uitleg. We kijken naar hoe je slaapt, hoe je ademt, hoeveel ruimte er daadwerkelijk is voor herstel, hoe je beweegt, wat je eet en welke invloed stress en dagelijkse gewoontes hebben op hoe je lichaam functioneert. We moeten onderzoeken waar die onderdelen elkaar beïnvloeden.
Maar uitleg alleen is niet altijd genoeg.
Je kunt precies weten dat je meer rust nodig hebt en toch niet kunnen ontspannen. Je kunt begrijpen dat stress invloed heeft op je ademhaling, zonder te merken dat je die adem de hele dag inhoudt. Je kunt rationeel weten dat je veilig bent, terwijl je lichaam blijft reageren alsof het ieder moment in actie moet komen.
Je hoofd kan iets allang begrijpen, terwijl je lichaam vasthoudt aan een patroon dat vertrouwd is geworden.
Nieuwe informatie geeft inzicht. Maar om werkelijk iets anders te leren, heeft je lichaam soms een nieuwe ervaring nodig.
Ervaren geeft je een referentiepunt
Tijdens Breathe to Release werd dat heel zichtbaar. De deelnemers leerden niet alleen iets over ademhaling. Ze konden ook voelen wat er in hun eigen lichaam gebeurde.
De één ontdekte hoeveel spanning er in de buik zat. Een ander merkte pas tijdens een oefening hoe vaak de adem ongemerkt werd vastgezet. En weer iemand voelde voor het eerst het verschil tussen heel hard proberen te ontspannen en het lichaam daadwerkelijk iets meer ruimte geven.
Zo’n ervaring hoeft niet groot of spectaculair te zijn om iets te veranderen. Want wanneer je een verschil eenmaal hebt gevoeld, kun je het later ook gaan herkennen.
Je krijgt een lichamelijk referentiepunt.
Zo voelt het wanneer ik spanning opbouw. Zo verandert mijn adem wanneer ik onder druk sta. En zo voelt het wanneer er iets meer ruimte ontstaat.
Dat kun je niet alleen uit een boek halen.
Soms moet je het eerst voelen
We zoeken bij klachten vaak naar nieuwe informatie. We proberen een andere oefening, gaan harder trainen of juist meer rusten, kopen een supplement, luisteren een podcast of lezen een boek. Daar is op zichzelf niets mis mee. Het is beter dan je klachten lijdzaam ondergaan. Nieuwsgierig zijn naar je eigen gezondheid en onderzoeken wat voor jou werkt, is juist waardevol.
Maar meer weten betekent niet automatisch dat er ook iets verandert.
Je kunt weten dat je eerder naar bed moet, maar daarmee is de onrust in je lichaam nog niet verdwenen. Je kunt begrijpen dat je grenzen moet aangeven en toch automatisch “ja” zeggen. Je kunt precies uitleggen hoe een gezonde ademhaling werkt, terwijl je eigen ademhaling onder druk steeds terugschiet in hetzelfde patroon.
Sommige patronen veranderen nu eenmaal niet doordat je ze alleen begrijpt. Je lichaam moet ook de kans krijgen om iets anders te ervaren. Om te merken dat je niet direct hoeft te reageren, dat je adem vanzelf weer zachter kan worden en dat je spieren niet voortdurend paraat hoeven te staan.
We kwamen tijdens Breathe to Release bij elkaar om iets te leren over ademhaling, maar uiteindelijk gebeurde er meer dan alleen dat. Er was ruimte om te voelen, te herkennen en te proberen, zonder dat alles onmiddellijk opgelost of gefikst hoefde te worden.
We gingen niet alleen naar huis met nieuwe kennis. We hadden iets in ons eigen lichaam opgemerkt wat we daarvoor misschien wel konden uitleggen, maar nog niet echt hadden gevoeld. We hadden ervaren dat het ook anders kan.
Verder lezen:
