Je weet wat goed voor je is, maar doet het niet
Je weet vaak precies wat goed voor je is. Je weet dat je eerder naar bed moet, beter voor jezelf moet zorgen en vaker rust moet nemen. Je weet ook dat je minder in je hoofd moet zitten en meer moet voelen wat je lichaam nodig heeft. En toch doe je het niet, of maar even, waarna je weer terugvalt in hetzelfde patroon. Dat heeft niets te maken met luiheid of een gebrek aan discipline, maar alles met hoe je brein werkt.
Je brein kiest altijd voor veiligheid
Je brein is er niet op gericht om jou beter, fitter of rustiger te maken. Het heeft één taak, en dat is jou veilig houden. Dat betekent dat het continu inschat of iets vertrouwd is of niet, en alles wat ook maar een beetje ongemakkelijk voelt, wordt al snel gezien als iets wat je beter kunt vermijden. Juist de momenten waarop je iets anders zou kunnen doen, zoals rust nemen terwijl je nog bezig bent, een grens aangeven of echt voelen wat er in je lichaam gebeurt, zijn de momenten waarop je systeem ingrijpt en je terugstuurt naar wat je al kent. Je gaat door, leidt jezelf af of praat het voor jezelf recht, en voordat je het doorhebt zit je weer precies waar je niet wilde zijn.
Stress zit in je hele lichaam
Veel mensen denken dat stress zich alleen in het hoofd afspeelt, alsof het iets is wat je kunt oplossen door anders te denken of beter te plannen. In werkelijkheid zit stress in je hele lichaam. Je ademhaling versnelt, je spieren spannen zich aan en je lichaam maakt zich klaar om te reageren. Als dat te lang aanhoudt, wordt dat je nieuwe normaal. Je went aan een lichaam dat altijd een beetje onder spanning staat, en je merkt het vaak pas als je moe bent zonder duidelijke reden, slechter slaapt of het gevoel hebt dat je nooit echt uitstaat.
Je lichaam onthoudt wat jij hebt meegemaakt
Wat daarbij vaak wordt onderschat, is dat je lichaam alles onthoudt wat je hebt meegemaakt. Periodes van drukte, verantwoordelijkheid en spanning laten hun sporen achter in hoe jouw systeem reageert. Je lichaam leert om alert te blijven en snel te schakelen, ook op momenten dat dat eigenlijk niet meer nodig is. Daardoor kan het gebeuren dat je lichaam al reageert voordat je zelf doorhebt wat er speelt. Je ademhaling gaat omhoog, je spanning loopt op en je komt in een staat van alertheid, zonder dat je precies weet waarom.
Waarom even ontspannen niet genoeg is
Daarom werkt het ook niet om af en toe even te ontspannen en daarna weer door te gaan zoals je gewend bent. Een moment van rust kan prettig voelen, maar als de rest van je dag hetzelfde blijft, schiet je systeem net zo makkelijk weer terug. Je lichaam verandert niet door één goed moment, maar door herhaaldelijk te ervaren dat het veilig is om te ontspannen en niet continu te hoeven reageren.
Bewustzijn begint bij voelen
Bewustzijn klinkt vaak als iets abstracts, maar in de praktijk is het juist heel concreet. Het gaat erom dat je gaat merken wat er in je lichaam gebeurt terwijl het gebeurt. Dat je voelt dat je ademhaling omhoog schiet terwijl je achter je laptop zit, dat je kaken gespannen zijn zonder dat je het doorhad of dat je doorgaat terwijl je eigenlijk al moe bent. Op dat soort momenten ontstaat de mogelijkheid om iets anders te doen. Niet door harder je best te doen, maar door überhaupt te zien wat er gaande is.
Verandering begint op het moment zelf
Zolang je blijft handelen vanuit automatische patronen, blijft je lichaam reageren zoals het gewend is. Verandering begint op het moment dat je doorhebt wat er gebeurt terwijl het gebeurt, en jezelf de ruimte geeft om daar een andere keuze in te maken. Dat hoeft niet groot te zijn, maar wel bewust. Juist die kleine momenten zorgen ervoor dat je systeem langzaam iets anders leert.
Dit kost tijd en herhaling
Dat proces kost tijd, omdat je lichaam niet in een paar weken heeft geleerd om zo te reageren. Het heeft herhaling nodig om te ervaren dat het niet altijd “aan” hoeft te staan en dat rust geen risico is. Door dat steeds opnieuw te oefenen, verschuift stap voor stap wat voor jouw lichaam normaal voelt.
Als je merkt dat je veel begrijpt, maar het niet terugziet in hoe je je voelt, of dat je steeds weer terugvalt in hetzelfde gedrag terwijl je beter weet, dan ligt het probleem niet in kennis. Dan ligt het in hoe jouw systeem reageert. En precies daar begint echte verandering.
