Vorige week stond ik in de Albert Heijn. Ik wilde gewoon boodschappen doen. Meer niet. Toch stond ik binnen een paar minuten een pot tomatensaus om te draaien om de ingrediënten te lezen. Daarna pakte ik er nog één, want misschien zat daar minder suiker in. Vervolgens liep ik naar de groenteafdeling en twijfelde ik of ik de biologische paprika’s moest nemen of dat de gewone eigenlijk ook prima waren. Even verderop lag de zalm. Wild of kweek? Ik wist dat ik daar ooit iets over had gelezen. Wild was beter. Of toch niet, want de zeeën raken leeg? Dan maar kweekvis. Maar daar zou weer minder omega 3 in zitten.
Nog geen vijf minuten later liep ik langs de koffie. De ene krant schreef dat koffie ontzettend gezond is en zelfs de kans op bepaalde ziekten kan verkleinen. Een dag later las ik weer een artikel waarin koffie juist ontstekingen zou veroorzaken. En ineens dacht ik: hoe moet iemand die gewoon een beetje gezonder wil leven hier nog wijs uit worden?
Volgens mij zijn we gezond eten veel te ingewikkeld gaan maken.
Iedereen lijkt tegenwoordig precies te weten hoe het moet. Harry eet alleen nog maar vlees, want koolhydraten zijn volgens hem ongeveer de grootste fout die de mens ooit heeft gemaakt. Truus eet volledig plantaardig en begrijpt niet dat iemand überhaupt nog vlees durft aan te raken. Gerda begint iedere ochtend met bleekselderijsap, collageen, spirulina, magnesium, kurkuma en een shot appelazijn. Ze is voortdurend op zoek naar wat er nóg gezonder kan. En dan is er Kees. Die haalt onderweg naar zijn werk een frikandelbroodje en een energydrankje bij het tankstation. “Je moet toch ergens dood aan gaan,” zegt hij lachend. Groente? Dat komt vanavond misschien wel. Als hij tenminste niet besluit om toch maar een pizza in de oven te schuiven.
Op het eerste gezicht lijken deze vier mensen niets met elkaar gemeen te hebben. De één probeert zo gezond mogelijk te leven, de ander doet daar juist helemaal niet aan. Toch zie ik in de praktijk iets opvallends. Zowel Gerda als Kees voelt zich niet echt lekker. Gerda blijft moe en blijft zoeken naar het volgende voedingsmiddel, supplement of dieet dat haar eindelijk meer energie moet geven. Kees heeft inmiddels overgewicht, een te hoge bloeddruk en van de huisarts gehoord dat zijn bloedsuiker langzaam begint op te lopen. Twee totaal verschillende levens, maar allebei zijn ze nog steeds op zoek naar een gezonder lichaam.
En misschien zit daar wel precies het probleem. We zijn ontzettend druk geworden met de uitersten. Met de nieuwste voedingshype, het perfecte supplement of juist met het idee dat gezond leven allemaal onzin is. Ondertussen vergeten we iets veel belangrijkers.
We zijn de basis uit het oog verloren
Soms verliezen we ons zo in de details dat we de basis vergeten.
Dat is misschien wel de belangrijkste les die ik de afgelopen jaren heb geleerd. Mensen vragen mij regelmatig welke olie het gezondst is, of biologische producten echt zoveel beter zijn, of brood nog wel mag, welke melk de beste keuze is en welke supplementen écht iets toevoegen. Het zijn leuke vragen en eerlijk gezegd vind ik het ook interessant om me daarin te verdiepen. Maar als iemand tegenover mij in de praktijk zit, begin ik daar bijna nooit mee.
Ik stel meestal heel andere vragen. Hoeveel groente eet je eigenlijk op een dag? Beweeg je regelmatig? Slaap je voldoende? Heb je zoveel stress dat je lichaam de hele dag ‘aan’ staat? Neem je de tijd om te eten of werk je ondertussen achter je laptop je lunch naar binnen? Want juist daar valt vaak de meeste gezondheidswinst te behalen.
Dat klinkt misschien minder spectaculair dan een nieuwe documentaire op Netflix of de nieuwste voedingshype op social media. Maar gezondheid is eigenlijk verrassend saai. Ze ontstaat zelden door één perfect voedingsmiddel en verdwijnt ook niet door dat ene koekje of die ene barbecue. Gezondheid ontstaat door de keuzes die je iedere dag opnieuw maakt. Niet één keer, maar honderden keren per jaar.
Gezondheid zit zelden in de details
We lijken soms te denken dat gezondheid verstopt zit in een wondermiddel. Een groen poeder, een dure vitamine of een dieet dat belooft alles op te lossen. Ondertussen slapen we te weinig, zitten we uren achter een scherm, bewegen we nauwelijks en eten we onze lunch tussen twee vergaderingen door.
Dat is een beetje alsof je de banden van je auto perfect oppompt terwijl het motorlampje al weken brandt. Natuurlijk zijn goede banden belangrijk, maar als de motor geen aandacht krijgt, kom je uiteindelijk ook niet heel ver.
Begrijp me niet verkeerd. Ik zeg niet dat de details er helemaal niet toe doen. Natuurlijk kun je discussiëren over biologisch eten, over suiker of over E-nummers. Dat zijn interessante onderwerpen en daar valt genoeg over te zeggen. Maar als de basis nog niet op orde is, levert die discussie vaak verrassend weinig gezondheidswinst op.
Mijn boodschappenkar is eigenlijk verrassend saai
Mensen vragen me weleens wat er eigenlijk in mijn boodschappenkar ligt. Ze verwachten volgens mij exotische superfoods, twaalf verschillende supplementen en ingrediënten waarvan je eerst moet googelen hoe je ze uitspreekt.
Ik moet ze meestal teleurstellen.
Mijn winkelwagen ligt vol met groenten, fruit, aardappelen, rijst, eieren, peulvruchten, noten, vis en af en toe een goed stuk vlees. Niet altijd biologisch. Niet altijd perfect. En ja, als ik op een warme zomerdag zin heb in een ijsje, dan eet ik gewoon een ijsje. De mensen die mij echt kennen, weten bovendien dat ik een zwak heb voor Calvé pindakaas mét stukjes noot. En ook ik koop weleens een brood waarvan ik denk dat de ingrediëntenlijst eigenlijk best wat korter had gemogen.
Hoe langer ik dit werk doe, hoe minder ik geloof in perfectie. Ik geloof veel meer in een manier van eten en leven die je over tien of twintig jaar nog steeds kunt volhouden. Een manier waarop je lichaam krijgt wat het nodig heeft, zonder dat je bij ieder schap in de supermarkt hoeft te twijfelen of je nu weer de verkeerde keuze maakt.
Terug naar de basis
Misschien hoeven we niet nóg een voedingsregel toe te voegen aan het toch al veel te lange lijstje. Misschien hoeven we ook niet iedere week achter de nieuwste gezondheidstrend aan te rennen. Misschien mogen we gewoon weer wat vaker terug naar de basis.
Want uiteindelijk bepaalt niet die ene paprika, dat ene koekje, die ene barbecue of dat ene supplement hoe gezond je bent. Je gezondheid wordt gevormd door alles wat je week na week blijft herhalen. Door voldoende te bewegen, goed te slapen, stress serieus te nemen en je lichaam vooral te voeden met échte voeding.
En misschien is dat wel de belangrijkste les van allemaal.
