Ik vind het ieder jaar weer fascinerend.
Zodra de temperatuur boven de dertig graden uitkomt, lijkt heel Nederland in dezelfde stand te schieten. Het nieuws staat er vol mee. Er worden hitteplannen opgesteld. We krijgen adviezen over voldoende drinken, rustig aan doen en vooral niet te veel inspannen. Op verjaardagen, op het werk en in de supermarkt gaat het ineens nergens anders meer over.
“Wat is het warm hè?”
En eerlijk is eerlijk, ik doe er net zo hard aan mee. Ook ik slaap slechter als het buiten dertig graden is. Ook ik merk dat mijn energie anders is en dat een wandeling op het heetst van de dag niet bepaald aantrekkelijk klinkt.
Toch merk ik dat ik me ieder jaar weer dezelfde vraag stel.
Is het echt alleen de warmte waar we last van hebben?
Een gezond lichaam is gemaakt om zich aan te passen
Misschien klinkt dat een beetje gek. Natuurlijk heeft warmte invloed op je lichaam. Je hart moet harder werken om warmte af te voeren, je zweet meer, je verliest vocht en ongemerkt ga je vaak wat sneller ademen. Dat kost energie. Niemand voelt zich op een tropische dag hetzelfde als op een frisse lentedag.
Maar dat betekent niet automatisch dat warmte het probleem is.
Sterker nog, als je kijkt naar hoe het menselijk lichaam werkt, is aanpassen misschien wel één van de indrukwekkendste eigenschappen die we hebben. Ons lichaam is niet ontworpen voor een constante temperatuur van eenentwintig graden met altijd voldoende eten, een gevulde koelkast en airconditioning op iedere hoek van de straat. Het heeft zich duizenden jaren aangepast aan kou, hitte, regen, droogte, schaarste en fysieke inspanning.
Juist doordat het zich voortdurend moest aanpassen, bleef het sterk.
Misschien laat de hitte alleen iets zien
Een paar weken geleden schreef ik een blog waarin ik stelde dat we steeds comfortabeler zijn gaan leven en daardoor misschien ook een stukje belastbaarheid zijn kwijtgeraakt. Dat leverde veel reacties op. Sommige mensen waren het volledig met me eens, anderen vonden dat ik veel te kort door de bocht ging. Lees over waarom we steeds minder ongemak gewend zijn.
Misschien is deze hitte daar ook wel een mooi voorbeeld van.
Want ik vraag me af of de warmte ons werkelijk zwakker maakt, of dat ze vooral laat zien hoeveel reserve er nog over is.
In de praktijk hoor ik de afgelopen weken opvallend vaak dezelfde verhalen. Mensen slapen al maanden nét iets minder goed dan vroeger. Ze herstellen nét iets langzamer van een drukke werkweek. Ze voelen zich sneller moe, hebben vaker hoofdpijn of merken dat sporten meer energie kost dan een paar jaar geleden. Lees over waarom klachten blijven terugkomen als je systeem op reserve draait.
Dat zijn vaak geen klachten waarvoor iemand direct naar de huisarts gaat. Ze sluipen er langzaam in. Totdat er een paar warme dagen komen en het ineens voelt alsof het lichaam volledig vastloopt.
Misschien komt dat niet doordat de warmte ineens iets kapot maakt.
Misschien vraagt die warmte gewoon net iets meer van een systeem dat het de rest van het jaar eigenlijk ook al behoorlijk druk had. Lees over waarom je lichaam in stress blijft hangen.
We verwarren gezondheid steeds vaker met comfort
Wat me misschien nog wel het meest opvalt, is hoe snel we ongemak zijn gaan zien als iets wat opgelost moet worden. Lees over wanneer rust nodig is en wanneer uitdaging gezond is.
Een warme nacht is vervelend. Dat ben ik helemaal met je eens. Maar ongemak is niet automatisch een teken dat er iets misgaat. Net zoals spierpijn na een training niet betekent dat sporten ongezond is. Of een verhoogde hartslag tijdens een sprint niet betekent dat je hart faalt.
Toch lijken we gezondheid steeds vaker te beoordelen op hoe comfortabel we ons voelen.
Als we moe zijn, willen we ons direct weer fit voelen. Als we het warm hebben, zoeken we meteen verkoeling. Als we honger hebben, eten we. Als we ons vervelen, pakken we onze telefoon. We zijn ontzettend goed geworden in het wegnemen van ieder klein beetje ongemak.
Dat is ergens ook logisch. Comfort is prettig.
Alleen heeft een lichaam af en toe juist een klein beetje uitdaging nodig om zich aan te passen.
Nederlanders kunnen geweldig klagen
En laten we eerlijk zijn: wij Nederlanders zijn daar misschien wel wereldkampioen in.
In februari kunnen we niet wachten tot de zomer begint. Zodra de eerste zon zich laat zien, zitten de terrassen vol en zeggen we tegen elkaar hoe heerlijk het eindelijk weer is.
Drie weken later is het ineens te warm.
Dan verlangen we naar regen, een beetje wind of gewoon een normale Nederlandse zomer.
Ik moet daar altijd een beetje om lachen, omdat ik mezelf er net zo goed op betrap. Blijkbaar zijn we bijzonder goed in verlangen naar iets, om vervolgens te ontdekken dat we het eigenlijk ook weer niet helemaal bedoelden.
Misschien doen we dat niet alleen met het weer.
Misschien doen we dat wel met veel meer dingen in het leven.
Meer water drinken wist je waarschijnlijk al
Waarschijnlijk verwacht je nu dat ik afsluit met een lijstje praktische tips.
Drink voldoende water.
Zoek de schaduw op.
Doe rustig aan.
En eerlijk gezegd zijn dat prima adviezen. Je hoeft mij daar niet over te horen discussiëren.
Maar ik denk niet dat je daarom deze blog leest, dit is ook niet de intentie van de blog. Ik hoop eigenlijk dat je na het lezen van dit verhaal vooral een andere vraag aan jezelf stelt.
Niet hoeveel glazen water je vandaag hebt gedronken.
Maar hoeveel reserve jouw lichaam eigenlijk nog heeft.
Hoe goed slaap je normaal gesproken? Hoe snel herstel je van een drukke week? Hoe reageert je ademhaling wanneer het spannend wordt? Voel je je eigenlijk het grootste deel van het jaar energiek, of ben je vooral gewend geraakt aan een energieniveau dat steeds een beetje lager wordt?
Dat zijn vragen die veel interessanter zijn dan de temperatuur buiten.
Misschien is de hitte helemaal niet de vijand
Dus misschien is de hitte gewoon een vergrootglas.
Een vergrootglas dat zichtbaar maakt hoe flexibel, belastbaar en veerkrachtig je lichaam op dit moment is.
En misschien is dat helemaal geen slechte boodschap.
Want als een paar warme dagen je laten voelen dat je systeem eigenlijk al langere tijd op reserve draait, dan is dat geen reden om jezelf zwak te vinden. Het is misschien juist een uitnodiging om nieuwsgierig te worden.
Niet alleen naar hoe warm het buiten is maar vooral naar wat er vanbinnen gebeurt. Lees over leren voelen wat je lichaam eigenlijk laat zien.
Want uiteindelijk denk ik dat gezondheid veel minder gaat over het vermijden van iedere vorm van ongemak, en veel meer over het vermogen van je lichaam om zich aan te passen aan de wereld om je heen.
En misschien is dat wel precies wat de hitte ons ieder jaar opnieuw probeert te laten zien.
