De afgelopen tijd hoor ik weer veel mensen snotteren en melden veel mensen zich weer af omdat ze ziek zijn. Het weer slaat om, de ene temperatuur volgt de andere op en overal duiken verkoudheden op. Of dat nou door de herfst komt of door een immuunsysteem dat even wat minder lekker draait: in Nederland is het allemaal best goed geregeld. Als je ziek bent, kun je thuisblijven.

Tenminste, op papier.

Want hoe vaak komt het niet voor dat iemand alweer aan het werk gaat terwijl diegene eigenlijk nog helemaal niet hersteld is? Omdat het nu eenmaal niet de bedoeling is om te lang thuis te zitten. Omdat collega’s het druk hebben. Omdat je je schuldig voelt. Of omdat er na een gesprek met de bedrijfsarts een plan ligt waarin staat dat je weer gaat opbouwen.

Een paar uurtjes beginnen. Rustig aan. Kijken hoe het gaat.

Klinkt heel redelijk. Maar soms zit daar een lastige vraag onder:
kan iemand dit werk op dit moment eigenlijk wel aan?

Aanwezig zijn is niet hetzelfde als kunnen werken

Iemand kan op tijd op kantoor verschijnen, achter een laptop gaan zitten en zelfs vriendelijk vragen hoe het met je gaat. Dat betekent nog niet dat diegene genoeg energie heeft om de dag door te komen. Of zich kan concentreren, keuzes kan maken, prikkels kan verwerken en thuis nog een beetje mens kan zijn.

Toch kijken we vaak vooral naar wat zichtbaar is. Iemand is terug. De uren worden uitgebreid. De agenda loopt weer vol. Dus het zal wel goed gaan.

Maar herstel laat zich niet altijd zien aan de buitenkant. Soms lukt werken nƩt, zolang de rest van de dag wordt opgegeven. Dan wordt er na het werk op de bank geploft, wordt er niet meer gekookt of wordt een afspraak met vrienden afgezegd. De uren op het werk zijn dan misschien opgebouwd, maar het leven eromheen is steeds kleiner geworden.

Dat is op ƩƩn plek weer meedoen en op alle andere plekken inleveren in plaats van terugkeren.

ā€œRustig opbouwenā€ vraagt meer dan een aangepast rooster

Na een burn-out hoor je vaak dat iemand rustig moet opbouwen. Dat is op zichzelf geen gek idee. Alleen is een schema met aangepaste uren nog geen garantie dat het werk ook echt passend is.

Als iemand vier uur werkt, maar in die vier uur dezelfde verantwoordelijkheid, deadlines en hoeveelheid prikkels moet verwerken als voorheen, is er op papier wel iets aangepast maar in de praktijk kan de belasting nog steeds enorm zijn. De inbox is niet kleiner geworden. De telefoon blijft gaan. En het werk dat niet afkomt, ligt morgen gewoon weer klaar.

Dan gaat het niet alleen om de vraag hoeveel uur iemand werkt, maar ook om wat die uren vragen. Is er ruimte om pauze te nemen? Kan iemand zelf het tempo bepalen? Zijn de verwachtingen duidelijk? Is er iemand die meekijkt voordat de agenda alweer volloopt?

Anders wordt ā€œrustig opbouwenā€ soms vooral: in minder tijd proberen te doen wat eerder al te veel was.

Na een zwangerschap begint niet vanzelf de oude werkweek

Ook na een zwangerschap en bevalling lijkt er soms een duidelijk moment te zijn waarop het werk weer begint. Het verlof is voorbij, de baby gaat naar de opvang en de agenda kan weer open. Alleen trekt het lichaam zich weinig aan van een datum om weer te moeten beginnen.

Er is een kindje geboren. Er is hersteld van een zwangerschap en bevalling, of je bent dat nog aan het doen. Je slaapt misschien in kleine stukken, je dagen zien er anders uit en je moet thuis ineens een compleet nieuw ritme vinden. En dan komt daar ook nog werk bij.

Natuurlijk verschilt dat voor iedereen. Sommige mensen willen graag weer aan de slag en voelen zich daar goed bij. Anderen hebben meer tijd of aanpassingen nodig. Maar het idee dat iedereen na een vaste periode vanzelf weer op hetzelfde punt staat, doet geen recht aan hoe verschillend herstel en de eerste maanden met een baby kunnen zijn.

Een werkrooster kan op papier heel netjes passen. Dat zegt nog niet hoe het voelt om die week ook daadwerkelijk te leven.

Teruggaan is niet hetzelfde als terug zijn

Ik zie dit ook in mijn werk. Mensen komen terug na uitval en willen graag vooruit. Soms omdat ze hun werk missen, soms omdat ze van het gedoe af willen, soms omdat ze denken dat het nu toch echt weer moet lukken. Maar het lichaam kan nog steeds signalen geven dat de belasting te groot is.

Dat betekent niet dat iemand nooit meer aan het werk kan. Het betekent ook niet dat ieder pijntje of iedere vermoeidheid een reden is om alles stil te leggen. Het betekent wel dat je niet alleen moet kijken naar de vraag: kan ik dit vandaag doen? Ook deze vragen zijn belangrijk: wat kost het me? Hoe herstel ik ervan? En lukt het morgen opnieuw, zonder dat ik de rest van mijn leven ervoor moet schrappen?

Een terugkeer die alleen werkt zolang iemand zichzelf voorbijloopt, is geen oplossing. Dan zijn de uren misschien weer gemaakt, maar is er nog weinig veranderd aan de omstandigheden waardoor iemand uitviel.

Teruggaan is niet hetzelfde als terug zijn

Het plan is niet altijd het hele verhaal

Gelukkig is er in Nederland veel geregeld rondom ziekte en verlof. Maar geregeld zijn en goed begeleid worden zijn dus zeker niet precies hetzelfde. Een plan kan houvast geven, maar het lichaam volgt niet automatisch de planning. En herstel verloopt zelden in keurige stapjes omhoog.

Soms gaat het een tijdje goed en is er ineens weer een mindere week. Soms blijkt de werkplek meer energie te kosten dan verwacht. Soms voelt iemand zich thuis veel beter dan op het werk, en andersom. Dat zijn geen bewijzen dat iemand niet zijn best doet. Het zijn signalen die iets vertellen over wat op dit moment haalbaar is.

Misschien mogen we daar wat vaker naar vragen, zonder meteen te zoeken naar de datum waarop alles weer normaal moet zijn. Niet alleen: wanneer begin je weer? Maar ook: hoe ziet een werkdag eruit waarop je niet alleen aanwezig bent, maar ook voldoende ruimte overhoudt om te herstellen?

Werkplezier, gezondheid en energie hangen samen

In mijn trainingen over vitaliteit op de werkvloer kijk ik naar zes domeinen: ademhaling, slaap, stress, voeding, beweging en het immuunsysteem. Die staan namelijk niet los van elkaar. Als je werk je voortdurend onder druk zet, kan dat invloed hebben op hoe je ademt, hoe goed je slaapt en hoeveel ruimte je overhoudt om te bewegen of goed te eten. En als je slecht slaapt of weinig energie hebt, wordt een drukke werkdag vaak nóg zwaarder.

Andersom kan werk ook energie geven. Je prettig voelen met collega’s, plezier hebben in wat je doet en ruimte ervaren om je werk op jouw manier te doen, tellen óók mee. Je fit en vitaal voelen ontstaat niet door ƩƩn tip of een fruitmand in de kantine. Het zit in hoe al die dingen samenkomen in je dag.

Daarom vind ik het interessant om niet pas te kijken als iemand uitvalt. Hoe voelt het eigenlijk om bij jou op het werk te zijn? Waar krijg je energie van, en wat kost je energie? En is er ruimte om daar met elkaar over te praten voordat iemand alleen nog maar bezig is om de werkdag vol te houden?

Ik weet nog niet wanneer ik terug ben

Over een tijdje ga ik zelf met verlof. En hoewel ik natuurlijk nadenk over wat daarna komt, weet ik niet hoe het zal lopen. Ik weet niet precies hoe ik me voel, hoe de bevalling gaat, hoe het herstel verloopt of hoe het leven met een baby er straks uitziet.

Dus ik doe geen beloftes over wanneer ik weer ga werken.

Dat is voor mij geen gebrek aan ambitie en ook geen teken dat ik mijn werk niet mis. Ik vind mijn werk belangrijk. Juist daarom wil ik niet nu alvast een datum noemen waar ik straks koste wat kost naartoe moet werken. Ik wil eerst meemaken hoe het gaat en daarna kijken wat haalbaar voelt.

Misschien is dat een goed voornemen voor iedereen die terugkeert na ziekte, een burn-out of een zwangerschap: niet alleen vragen wanneer je weer kunt beginnen, maar ook hoe je terug kunt komen zonder jezelf onderweg kwijt te raken.

Verder lezen

Mijn inzichten direct in je mail?

Deel deze blog:

Je lichaam geeft signalen. Begrijp je ze ook?

Scroll naar boven

Je lichaam geeft signalen. Begrijp je ze ook?

Beantwoord een aantal gerichte vragen over je slaap, stress, ademhaling en leefstijl.
Karlijn bekijkt je antwoorden persoonlijk en helpt je helder krijgen waar je winst zit.

5 – 10 minuten
een persoonlijke reactie
geen verplichtingen