Druk zijn is normaal geworden… of toch niet?
Hoi! Hoe gaat het? Druk, en met jou?
Alsof druk zijn normaal is tegenwoordig. Ik maak me er ook schuldig aan, maar de vraag is: ben je druk of doe je druk?
We zeggen het zo makkelijk. “Ja, druk.” Alsof het een soort standaard antwoord is geworden waar niemand meer echt bij stilstaat. Ondertussen rennen we van afspraak naar afspraak, zitten we met één oog op onze telefoon en noemen we dat dan “gewoon hoe het nu is”. Alleen zit daar een probleem. Het voelt normaal, maar dat betekent niet dat het ook goed is.
Je lichaam staat vaker “aan” dan je denkt
Wat ik vaak zie, is dat mensen niet eens meer doorhebben dat hun lichaam continu in een lichte stressstand staat. Je functioneert, je krijgt dingen gedaan, je komt je dag wel door. Maar ergens voelt het nooit echt rustig. Je zit op de bank en denkt dat je ontspant, terwijl je hoofd nog drie to-do lijstjes aan het afwerken is. Je ligt in bed en bent moe, maar slapen lukt niet zoals je zou willen.
Stress is niet het probleem, het ontbreken van herstel wel
Stress op zichzelf is helemaal niet het probleem. Sterker nog, je hebt het nodig. Je lichaam is gemaakt om te schakelen als dat nodig is. Iets belangrijks op werk, een deadline, een spannende situatie, dan mag je systeem best even “aan”. Alleen hoort daar ook een moment achteraan te komen waarop het weer uitgaat. En dat stukje missen we steeds vaker.
Als je dag na dag in hetzelfde tempo blijft doorgaan, gaat je lichaam zich aanpassen. Het leert dat dit de standaard is. Dat alert zijn nodig is. Dat ontspannen blijkbaar niet echt prioriteit heeft. En op een gegeven moment voelt dat gewoon normaal. Totdat je merkt dat je sneller moe bent, slechter slaapt of klachten krijgt waarvan je denkt: waar komt dit ineens vandaan?
Chronische stress voelt niet altijd heftig
Het lastige is dat chronische stress niet altijd voelt als iets groots of dramatisch. Het zit juist in de kleine dingen. Je ademhaling die net iets te hoog zit terwijl je gewoon achter je laptop zit. Je schouders die altijd een beetje opgetrokken zijn, ook als je denkt dat je ontspannen bent. Een hoofd dat nooit echt stilvalt, maar altijd nog “even dit” of “even dat” wil doen. Je merkt het vaak pas als je lichaam iets duidelijker begint te praten.
Meer je best doen houd je juist vast
En wat doen we dan? Juist. Nog beter ons best doen. We gaan gezonder eten, beter plannen, eerder naar bed, misschien zelfs een ademhalingsoefening erbij, want dat schijnt goed te zijn. En dat is het ook. Alleen vaak helpt het maar even. Je voelt kort verbetering en voor je het weet zit je weer terug in hetzelfde patroon.
Het systeem staat nog steeds in dezelfde stand. Je probeert een lichaam dat continu “aan” staat tot rust te krijgen met je hoofd. Dat is een beetje alsof je een oververhitte auto probeert af te koelen door ertegen te zeggen dat hij rustiger moet doen. Goed bedoeld, weinig effect.
Je zenuwstelsel is gevoeliger geworden
Wat er eigenlijk gebeurt, is dat je zenuwstelsel gevoeliger is geworden. Het reageert sneller en blijft langer hangen in die reactie. Een mailtje kan al voelen als druk, een volle agenda geeft spanning voordat je überhaupt begonnen bent en zelfs rustmomenten voelen soms onrustig. Je lichaam maakt geen goed onderscheid meer tussen wat echt belangrijk is en wat gewoon onderdeel is van je dag. Alles krijgt dezelfde urgentie.
Ontspannen voelt ineens ongemakkelijk
En dan komt het punt waarop mensen zeggen: “ik kan gewoon niet meer ontspannen”. Dat is dus dat systeem dat het simpelweg niet meer gewend is. Als je lichaam lang genoeg in spanning heeft gestaan, voelt ontspanning in het begin zelfs een beetje ongemakkelijk. Stilzitten kan onrust geven en rust nemen voelt alsof je iets vergeet of achterloopt. Dus ga je weer doen wat je altijd deed: doorgaan, afleiding zoeken, bezig blijven.
Daarmee houd je het patroon in stand.
Je lichaam heeft iets anders nodig
De manier eruit is niet om nog meer je best te doen, maar om je lichaam iets anders te laten ervaren. Dat het veilig is om even niets te doen. Dat niet alles direct opgelost hoeft te worden. Dat spanning ook weer kan zakken zonder dat er iets misgaat. En dat leer je niet door erover na te denken, maar door het keer op keer te ervaren.
Verandering kost tijd en herhaling
Dat kost tijd, want je lichaam heeft dit niet in een paar dagen opgebouwd. Als je systeem maanden of zelfs jaren in een bepaalde stand heeft gestaan, heeft het herhaling nodig om weer iets anders als normaal te gaan zien. Je moet het letterlijk opnieuw aanleren.
Als je dit herkent, als je merkt dat je eigenlijk niet meer goed weet hoe echte rust voelt, dat je wel momenten hebt waarop het even zakt maar dat het nooit echt blijft, dan zit het probleem niet in wat je doet. Dan zit het in hoe jouw systeem is afgesteld.
En daar begint het verschil. Door anders te leren voelen, niet door nog meer te gaan doen.
